De vergeten overwinnaars, 1939-1945

Inleider: Luitenant-kolonel b.d. Frans Ruczynski

Datum: donderdag 26 september 2019

Tijd: 19.30 - 22.00 uur

Locatie: Scc De Poelewei, Mgr. De Vetstraat 2, Breda.

bevrijdingsmonument

Nazi-Duitsland viel op 1 september 1939 het westen van Polen binnen; op haar beurt viel de Sovjet-Unie op 17 september 1939 oost-Polen binnen. Het Poolse leger zat klem tussen een overmacht van Duitse en Russische strijdkrachten. Op 6 oktober 1939 capituleerden de laatste Poolse eenheden.

Duizenden Poolse militairen trokken via Zweden, Hongarije en Roemeniƫ richting bondgenoot Frankrijk waar een nieuw Pools leger werd gevormd dat in Frankrijk deelnam aan de strijd tegen de Duitse agressor. Hierbij dreigde de Poolse Pantserbrigade door de Duitsers ingesloten te worden. Het lukte de Polen te ontsnappen en via Spanje en Noord Afrika werden zij ingescheept naar het Verenigd Koninkrijk. Hier werd op 25 februari 1942 de 1e Poolse Pantserdivisie opgericht onder leiding van generaal Maczek. Tijdens de geallieerde invasie in Normandiƫ nam deze divisie deel aan de strijd in West Europa. In oktober 1944 begon hun zegetocht door Nederland. Hierbij namen zij het vliegveld Gilze-Rijen in. Generaal Maczek verzocht om zijn divisie 90 graden te mogen draaien om Breda langs de onbeschermde oostkant aan te vallen. Dit werd gerealiseerd op 29 oktober, waarbij gelijktijdig Canadese en Engelse troepen Breda vanuit het zuiden kwamen bevrijden. De Polen zuiverden de binnenstad en kort daarop vertrokken de Britten en de Canadezen. In oktober 2019 herdenkt Breda deze bevrijding, nu 75 jaar geleden. Voor Erfgoedvereniging Engelbrecht van Nassau een moment om bij stil te staan.

De Polen niet naar huis...
Waarom is er nog steeds speciaal belangstelling voor de bijdrage van de Poolse militairen in de tweede wereldoorlog in het westen en vooral nu in 2019? Waarom is er zo weinig over bekend? Hoe is het mogelijk dat een overrompeld en bezet land als Polen zo veel kon betekenen voor de bevrijding van West Europa zelfs voor grote delen van Nederland en de stad Breda? Hoe komt het dat zoveel Poolse soldaten van de 1e Poolse Pantserdivisie en de 1e Zelfstandige Poolse Parachutisten brigade en andere eenheden na de oorlog over de gehele wereld zijn uitgezworven en er juist in en om Breda zo veel zijn gaan wonen? Waarom gingen ze niet gewoon naar huis net zoals de Amerikanen, de Britten en de Canadezen? Na de presentatie en de pauze wordt de film "De Poolse soldaat" vertoond waarin twee Poolse veteranen vertellen over hun belevenissen.